skip to Main Content

ชวนอ่านบทความวิชาการ : ฮามาสคือใคร?

ฮามาส ( حماس  ) เป็นคำภาษาอาหรับ หมายถึง ความกระตือรือร้น ความขยันขันแข็ง ความเข้มแข็ง ความมุ่งมั่นใฝ่สัมฤทธิ์หรือความปราราถนาอย่างมาก ภาษาอังกฤษใช้คำว่า “Islamic Resistance Movement” หรือขบวนการอิสลามเพื่อการต่อต้าน (การยึดครองของอิสราเอล) เรียกสั้น ๆ ว่า ฮามาส (Hamas) หรือ ขบวนการฮามาส

ฮามาสเป็น ขบวนการหรือองค์กรที่วิวัฒนาการต่อเนื่องมาจากขบวนการภราดรภาพมุสลิมที่เคลื่อนไหวฟื้นฟูอิสลามมาช้านานแล้ว ทั้งสองมีฐานมวลชนที่เข้มแข็ง มีเป้าหมายและบทบาทในการรณรงค์ต่อต้านอิสราเอลและเรียกร้องดินแดนที่ถูกยึดครองกลับคืนมา เพียงแต่ฮามาสได้ต่อยอดที่มีความเข้มข้นยิ่งขึ้นในด้านปฏิบัติการต่อต้านและต่อสู้กับรัฐอิสราเอลมาตั้งแต่แรกเริ่ม

ในด้านโครงสร้างพบว่าฮามาสได้รับประสบการณ์จากขบวนการภราดรภาพมุสลิมที่มีประวัติความเป็นมาและประสบการณ์การจัดการองค์กรและการต่อสู้กับอิสราเอลมายาวนาน จึงมีองค์ประกอบค่อนข้างสมบูรณ์ เช่น ฝ่ายกิจการบริหาร ฝ่ายการเมือง ฝ่ายเศรษฐกิจ (ฝ่ายการกุศล) ฝ่าย ประชาสัมพันธ์ ฝ่ายต่างประเทศ ฝ่ายทหาร นอกจากนี้ ยังมีหน่วยรบอิซซุดดีนอัลก็อซซาม หน่วยลับ และหน่วยคอมมานโด ทุกฝ่ายปฏิบัติการแตกต่างกันแต่มีเป้าหมายเหมือนกันคือการต่อสู้เพื่อเรียกร้องดินแดนที่ถูกอิสราเอลยึดครองกลับคืนมาและฟื้นฟูระบอบอิสลามในปาเลสไตน์

ในปี ค.ศ. 2006 ฮามาสได้รับชัยชนะการเลือกตั้งทั่วไปในเขตกาซ่าและเวสต์แบงก์เป็นครั้งแรกจึงได้จัดตั้งรัฐบาล แม้รัฐบาลใหม่ขาดเสถียรภาพเนื่องจากความขัดแย้งและแตกแยกภายในอย่างรุนแรงก็ตาม แต่ฮามาสก็สามารถตั้งสำนักงานปกครองแห่งชาติปาเลสไตน์ขึ้นได้ในเขตกาซ่า พัฒนาการทางการเมืองใหม่นี้ได้ส่งผลให้โครงสร้างขบวนการเปลี่ยนไปในลักษณะที่ก้าวหน้า ซับซ้อน พร้อมกับมีศักยภาพมากยิ่งขึ้น

ในแง่อุดมการณ์พบว่าฮามาสถึงแม้ว่าการอยู่ร่วมกันอย่างสันติระหว่างอิสราเอลและฮามาสเป็นไปไม่ได้อย่างแน่ชัด ภายใต้รูปการของกฎบัตรแห่งปีค.ศ. 1988 ของฮามาส  แต่ฮามาสได้ปรับแผนทางการเมืองอย่างตระหนักและรอบคอบมาหลายปีและส่งสัญญาณหลายต่อหลายครั้งว่าอาจพร้อมที่เริ่มถกกระบวนการการอยู่ร่วมกับอิสราเอล เป็นที่ประจักษ์ชัดจากแถลงการณ์หลายครั้งของฮามาสว่า ขบวนการไม่ได้เป็นศัตรูกับชาวยิวสืบเนื่องจากศาสนา แต่เพราะฮามาสมองอิสราเอลด้วยความเชื่อพื้นฐานว่าอิสราเอลได้เข้ายึดครองดินแดนที่เป็นของชาวปาเลสไตน์และอิสลามมาแต่เดิม

สำหรับฮามาสการยอมรับอิสราเอลคือการปฏิเสธความถูกต้องของอุดมการณ์ของตนเองที่ไม่อาจอ้างความชอบธรรมได้เลยในอิสลาม ฮามาสไม่อาจยอมรบัพฤติกรรมของชาติอาหรับต่าง ๆ ที่ยอมรับอิสราเอล เช่น อียิปต์ จอร์แดนและอีกหลายชาติที่ได้แสดงเจตนาว่าจะทำเช่นนั้น เช่น ซาอุดีอาระเบียและชาติสมาชิกสันนิบาตอาหรับอื่น ๆ เพราะชาติเหล่านั้นไม่ได้แสดงให้เห็นถึงความชอบธรรมในมิติหลักการศาสนาของนโยบายการยอมรับต่อ อิสราเอล

ในฐานะองค์การอิสลามฮามาสจะไม่ละเมิดข้อบัญญัติอิสลามที่ห้ามการยอมรับอิสราเอล แต่ฮามาสได้กำหนดกลไกต่าง ๆ ที่ยอมให้จัดการกับความเป็นจริงของอิสราเอลในฐานะสิ่งที่เป็นจริงแล้ว กลไกเหล่านี้ได้แก่ แนวคิดการหย่าศึกและการสงบศึก และแนวคิด “ความชอบธรรมของชาวปาเลสไตน์” ของฮามาสเอง

การหย่าศึกคือช่วงเวลาสงบศึก สั้น ๆ ของฝ่ายขัดแย้งที่ความขัดแย้งยังไม่คลี่คลาย เช่น การหย่าศึกที่ช่วยยุติความรุนแรง ส่วนใหญ่ระหว่างอิสราเอลและฮามาสตั้งแต่เดือนมิถุนายนถึงธันวาคมค.ศ. 2008

ส่วนการสงบศึกคือสัญญาสงบศึกในช่วงเวลาที่กำหนดแน่นอน โดยยึดถือตามแบบอย่างการปฏิบัติของศาสนทูตมุฮัมมัดและเหตุการณ์ต่าง ๆ ใน ประวัติศาสตร์มุสลิม ฮามาสได้แสดงเจตนารมณ์หลายครั้งที่จะยอมทำสัญญาสงบศึกกับอิสราเอลโดยมีเงื่อนไขว่าทุกฝ่ายจะต้องยอมรับสิทธิพื้นฐานของชาวปาเลสไตน์ตามที่ได้กำหนดไว้ในแผนการสันติภาพอาหรับก่อนหน้านี้

ความชอบธรรมของชาวปาเลสไตน์เป็นข้อความที่ฮามาสใช้พรรณนาเจตนารมณ์ที่จะพิจารณายอมรับสนธิสัญญาผูกมัดใด ๆ เช่น ข้อเสนอที่ระบุอยู่ในแผนการสันติภาพอาหรับ ตราบเท่าที่ชาวปาเลสไตน์ได้ให้การรับรอง สนธิสัญญานั้นโดยการลงประชามติก่อน แม้ว่าฮามาสอาจจะไม่ได้เข้าร่วมในการเจรจาสันติภาพกับอิสราเอลโดยตรง แต่ก็ได้แสดงให้เห็นว่าเต็มใจที่จะเป็นส่วนหนึ่งของรัฐบาลปาเลสไตน์ผสมกับฝ่ายฟาตะฮฺโดยฟาตะฮฺจะ เป็นผู้เจรจาทำสนธิสัญญากับอิสราเอล แม้ว่ากระบวนการสันติภาพภายใต้สภาพแวดล้อมต่าง ๆ ดังกล่าวมาแล้วในสายตาอิสราเอลและตะวันตกอาจจะดูเหมือนลึกลับและมีพิรุธก็ตาม แต่การพิจารณาความเป็นไปได้ของกระบวนการดังกล่าวก็จำเป็นมาก ทั้งนี้ เพราะต้องยอมรับว่าฮามาสจะต้องมีอยู่ต่อไปอย่างแน่นอนภายใต้สถานการณ์จริงในปัจจุบัน ดังนั้น การทำความเข้าใจกับรากฐานอิสลามในนโยบายต่าง ๆ และโลกทัศน์ของฮามาสจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการบรรลุความสำเร็จของกระบวนใด ๆ ก็ตามที่ฮามาสเข้าร่วม

ชวนอ่าน บทความวิชาการ ในวารสารอิสลามศึกษา ฮามาส : กำเนิด โครงสร้างและอุดมการณ์ Hamas: Its Emergence, Structure and Ideology โดย อับดุลรอนิง สือแต และ ซาฝีอี อาดำ

✅ อ่านได้ที่ : https://bit.ly/3y868vA

#SavePalestine

ขอบคุณหอสมุดป๋วย อึ๊งภากรณ์ – Puey Ungphakorn Library

ชวนอ่านบทความวิชาการ : ฮามาสคือใคร?

Back To Top
Search