ในช่วงปลายเดือนเมษายน 2025 มีรายงานด้านความปลอดภัยจากนักวิจัยระดับโลกที่ออกมาเปิดเผยถึงช่องโหว่ของระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI) ชั้นนำของโลก ไม่ว่าจะเป็น ChatGPT, Claude, Copilot, Gemini และ Grok โดยพบว่าระบบเหล่านี้สามารถถูกเจาะผ่านเทคนิคที่เรียกว่า "Jailbreak" ซึ่งเปิดช่องให้ AI สร้างเนื้อหาที่ผิดกฎหมาย แสดงโค้ดอันตราย หรือแม้กระทั่งเปิดเผยข้อมูลภายในได้อย่างไม่รู้ตัว
หนึ่งในเทคนิคยอดนิยมที่ใช้โจมตีคือ Inception Jailbreak โดยจะหลอกให้ AI สวมบทบาทในจินตนาการที่ไม่มีข้อจำกัด ทำให้มันตอบคำถามหรือกระทำในสิ่งที่ปกติระบบจะปฏิเสธ เช่น อธิบายวิธีการสร้างมัลแวร์ หรือการแฮกข้อมูล ส่วนอีกเทคนิคที่ถูกใช้คือ Do-Not-Reply Jailbreak ซึ่งเป็นการแอบแนบคำสั่งที่สั่งให้ AI หยุดตอบ แล้วตามด้วยคำสั่งที่เป็นอันตราย ทำให้ระบบเข้าใจผิดและทำตามคำสั่งแบบข้ามการกรองความปลอดภัยไปเลย
นอกจากนี้ยังมีรายงานจากทีมวิจัย Wiz.io ที่ตรวจพบว่าฐานข้อมูลของ AI บางตัว เช่น DeepSeek เปิดสาธารณะโดยไม่ได้ตั้งใจ ส่งผลให้ข้อมูลสำคัญอย่างคีย์ API ประวัติการใช้งาน และไฟล์ภายในอาจถูกเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต
อะไรคือ Jailbreak ใน AI?
"Jailbreak" หมายถึงการเจาะทะลุกฎหรือข้อจำกัดที่ระบบ AI วางไว้ โดยมีเทคนิคหลากหลายที่ถูกใช้ในรายงานนี้ เช่น:
- Inception Jailbreak: หลอกให้ AI “จินตนาการ” ถึงบทบาทอื่นที่ไม่มีข้อจำกัด ทำให้ระบบตอบคำถามอันตรายได้ เช่น การเขียนมัลแวร์ หรืออธิบายวิธีทำผิดกฎหมาย
- Do-Not-Reply Exploit: ใช้คำสั่งให้ AI “อย่าตอบ” แล้วตามด้วยคำสั่งอื่นซ้อน ทำให้ AI ทำตามโดยไม่มีการกรองความปลอดภัย
ความเสี่ยงที่เกิดขึ้น
- สร้างโค้ดอันตรายได้: AI บางระบบถูกหลอกให้สร้างโค้ดที่เสี่ยง เช่น Shell script ที่ลบข้อมูล หรือเปิดช่องให้แฮกเกอร์แทรกแซง
- ข้อมูลรั่วไหล: พบฐานข้อมูลของ DeepSeek (หนึ่งในผู้ให้บริการ AI) เปิดให้เข้าถึงโดยไม่ได้ตั้งใจ มีทั้งประวัติแชท API Key และข้อมูลส่วนตัว
- เลี่ยงการควบคุม: AI ถูกสั่งให้ตอบกลับเนื้อหาต้องห้าม ทั้งที่ระบบควรจะปฏิเสธ
แนวทางป้องกันที่แนะนำ
- พัฒนา AI อย่างต่อเนื่อง: ฝึกโมเดลให้ตรวจจับรูปแบบการเจาะระบบใหม่ๆ
- ใช้มาตรการ Zero Trust: ไม่ไว้ใจคำสั่งใด ๆ โดยไม่ตรวจสอบ
- ควบคุมสิทธิ์เข้าถึงข้อมูล: โดยเฉพาะในระบบฝึกสอน AI และฐานข้อมูล
- เปิดเผยช่องโหว่เพื่อการเรียนรู้: สนับสนุนการเปิดเผยอย่างรับผิดชอบ (Responsible Disclosure)
สรุปประเด็นสำคัญจากรายงาน
- พบช่องโหว่ในระบบ AI ชั้นนำ เช่น ChatGPT, Claude, Gemini และ Grok ที่สามารถถูกเจาะด้วย Jailbreak ได้
- เทคนิค Inception Jailbreak หลอกให้ AI สวมบทบาทแบบไม่มีข้อจำกัด แล้วตอบคำถามอันตราย
- เทคนิค Do-Not-Reply Jailbreak ใช้การแทรกคำสั่งหลอกล่อ AI ให้ตอบคำถามที่ควรถูกปฏิเสธ
- AI บางระบบถูกหลอกให้สร้างโค้ดที่อันตราย เช่น script ลบข้อมูล หรือเปิดช่องโหว่
- ฐานข้อมูล DeepSeek รั่ว มีคีย์ API และประวัติแชทถูกเปิดให้เข้าถึงได้แบบไม่ตั้งใจ
- ความเสี่ยงด้านข้อมูลส่วนบุคคล เพิ่มขึ้น หากระบบไม่มีการควบคุมความเป็นส่วนตัว
- ภัยคุกคามต่อองค์กรและนักพัฒนา เพราะอาจใช้ AI ในทางผิด หรือโดนแฮกผ่านโค้ดที่สร้าง
- นักวิจัยเสนอแนวทางป้องกัน เช่น การฝึก AI ด้วยข้อมูลที่หลากหลายมากขึ้น และตั้งระบบตรวจจับเจาะระบบ
- ควรมีการจำกัดสิทธิ์และตรวจสอบการเข้าถึงข้อมูล เพื่อลดโอกาสถูกเจาะจากภายนอก
- ผู้ใช้งานควรใช้งาน AI อย่างมีสติ และไม่ป้อนคำสั่งที่สุ่มเสี่ยงหรือเจตนาเจาะระบบ
ข้อคิดสำคัญ
แม้ AI จะทรงพลังเพียงใด แต่ “ความปลอดภัย” ยังคงต้องมาก่อนการโจมตีแบบ Jailbreak เป็นเครื่องเตือนใจให้ผู้พัฒนาทุกคนต้องใส่ใจความเสี่ยงด้านจริยธรรมและไซเบอร์อยู่เสมอ
